Creativiteit is een groot goed, vooral als je werkzaam bent in de reclame of in andere creatieve beroepen. Wetenschappers vinden echter steeds meer aanwijzingen dat er een negatief verband bestaat tussen stress en creativiteit. Stress vermindert niet alleen iemands creativiteit, maar leidt in chronische vorm zelfs tot veranderingen in de hersenen. Laat stress nou net een veel voorkomend verschijnsel zijn in de reclame…
Negatieve bijwerkingen
We wisten natuurlijk al dat stress vervelende bijwerkingen heeft; we raken geïrriteerd, worden vergeetachtig en vertonen allerlei negatieve lichamelijke reacties, zoals een verhoogde bloeddruk. Aan dit rijtje kunnen we nu ook nog toevoegen dat stress ons minder creatief maakt. Wetenschappers van de Universiteit van Minho (Portugal) en the U.S. National Institutes of Health (USA) hebben ontdekt dat stress bij ratten leidt tot een toename van routinematig gedrag. Het onderzoek aan ratten is relevant voor mensen, omdat wij in ons gedrag grote overeenkomsten vertonen met deze beestjes.
Bron van stress
Om de ratten gestrest te maken veranderden de onderzoekers gedurende enkele weken de leefomstandigheden van de dieren. Hun leefruimte werd af en toe verkleind, en soms werden ze opgesloten met een sterkere soortgenoot. Ook lieten de onderzoekers de ratten op willekeurige momenten plotseling in het water vallen. Na drie weken te zijn blootgesteld aan deze stressvolle omstandigheden werden de ratten onderworpen aan verschillende testen, waarbij de scores van gestresste ratten werden vergeleken met die van ontspannen ratten. De testomgeving bestond uit een voedselsysteem, waarbij de ratten leerden hoe ze door het bedienen van hendels toegang konden krijgen tot voedsel. Door vervolgens het systeem te veranderen konden de onderzoekers vaststellen in hoeverre de ratten snel en alert konden reageren op een veranderde omgeving.
Grote verschillen in gedrag
Er bleken grote verschillen te bestaan tussen de gestresste ratten en hun ontspannen soortgenoten. De gestresste ratten hadden in eerste instantie al veel meer moeite om te leren hoe het systeem werkte. Maar toen ze eenmaal doorhadden welke handelingen ze moesten verrichten om bij het voedsel te komen, waren ze daar vervolgens bijna niet meer vanaf te brengen. Toen de onderzoekers het systeem veranderden hadden de ontspannen ratten al snel door welke andere handelingen ze moesten verrichten om weer bij het voedsel te komen. De gestresste ratten daarentegen, bleven steevast doorgaan op de aangeleerde routine ook al leverde deze geen voedsel meer op. Conclusie: als ratten lange tijd gestrest zijn worden het gewoontedieren. De ratten nemen steeds dezelfde beslissingen en volgen liever de bekende weg dan dat ze creatief inspelen op veranderende omstandigheden.
Veranderingen zichtbaar in het brein
Een bijzondere bevinding uit het onderzoek is dat de negatieve effecten van stress niet alleen zichtbaar zijn in het gedrag van de proefdieren, maar ook in hun hersenen. Uit hersenscans van de ratten bleek dat, in vergelijking met de groep ontspannen ratten, bij de gestresste ratten de betrokken neuronen (de hersencellen die het gedrag aansturen) in een hersendeel dat geassocieerd wordt met doelgericht handelen (voor de liefhebbers: het dorsomediale striatum) minder verbindingen hadden met hersencellen in andere delen van de hersenen. Tegelijkertijd hadden de neuronen in het hersendeel dat geassocieerd wordt met gewoontevorming (het dorsolaterale striatum) juist meer verbindingen gevormd met andere hersencellen. In gewoon Nederlands: het deel van de hersenen dat ervoor zorgt dat er doelgericht gewerkt wordt was gekrompen, en het deel dat gewoontes ontwikkelt was vergroot.
Conclusies
De conclusie van de onderzoekers is dat chronische stress leidt tot een verandering van neurale netwerken in de hersendelen die betrokken zijn bij het switchen tussen innovatief gedrag en gewoontegedrag. Volgens neurowetenschapper Rui Costa, verbonden aan the U.S. National Institutes of Health en co-auteur van het onderzoek, zorgen de veranderingen in de hersenen voor een enorme verandering in ons gedrag, gedurende een langere periode na blootstelling aan stress. Neurowetenschapper Robert Sapolsky, verbonden aan de Stanford School of Medicine in Palo Alto (California), stelt dat de nieuw verworven inzichten van groot belang zijn. ‘Het onderzoek laat een heel duidelijk equivalent zien in proefdieren van het mechanisme dat ervoor zorgt dat wij mensen zo slecht kunnen omgaan met chronische stress.’ John Morrison van de Mount Sinai School of Medicine in New York City vult aan dat de studie relevant is, omdat deze uitzicht biedt op nieuwe behandelmethodes van stressgerelateerde aandoeningen. ‘Juist omdat de studie duidelijk maakt hoe stress inwerkt op de verschillende neurale netwerken in onze hersenen, kunnen we methoden ontwerpen om deze inwerking te beïnvloeden’.
Bron: Science Magazine
Reageer